Steun ons en help Nederland vooruit

zondag 31 januari 2021

Nieuws over Wonen door Theo Fambach

Sinds eind augustus 2020 maak ik weer deel uit van de D66-fractie Gooise Meren en vanaf 15 september 2020 ben ik opnieuw raadslid in Gooise Meren, als opvolger van Laura van Harmelen. Mijn voornaamste portefeuilles zijn Wonen, Cultuur en MRA (Metropool Regio Amsterdam). Nu wil ik iets meer toelichten over Wonen, in een andere Nieuwsbrief iets meer over Cultuur.

Als secretaris van de landelijke D66 Werkgroep Wonen ben ik de afgelopen jaren bezig geweest met in kaart brengen van het probleem van de enorme schaarste aan woningen, ook in onze Regio, en daarop antwoorden te formuleren. Starters op de woningmarkt staan in de verdrukking en het aantal ouderen, dat naar een kleinere woning wil, neemt alleen maar toe. De landelijke woningbouwopgavetot 2030  impliceert honderdduizenden huizen in hogere dichtheid. In het nieuwe D66 Verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamerverkiezingen 2021 heeft de Werkgroep Wonen laten amenderen dat tot 2030 1 miljoen huizen gebouwd moeten worden.

De Provincie Noord-Holland wil tot 2040 ongeveer 230.000 woningen bouwen (betaalbaar, duurzaam en goed bereikbaar). Onderwijzers en zorgmedewerkers moeten een betaalbare woning in de buurt van hun werk kunnen verkrijgen, waarbij de infrastructuur bij nieuwe bouwprojecten direct en goed geregeld moet worden. De MRA heeft in de Woondeal toegezegd 20% daarvan of ten minste 15.000 woningen per jaar voor haar rekening te willen nemen, met de mogelijkheid om nog eens enkele tienduizenden woningen extra te bouwen. Gooise Meren, als onderdeel van de MRA, zou hiervan een substantieel deel moeten realiseren.

Het kabinet heeft het doel om jaarlijks ongeveer 75.000 woningen toe te voegen aan de landelijke woningvoorraad. Maar die aantallen worden al jaren niet gehaald en de vooruitzichten voor realisatie zijn niet gunstig. Men loopt tegen een aantal problemen bij de uitvoering op. Als er al voldoende bouwlocaties zijn, dan wordt men geconfronteerd met de stikstof-/pfas-problematiek. Er is bovendien een groot personeelsgebrek, wie moet al die woningen gaan bouwen? Er wordt nu gebouwd in de Bloemendalerpolder, De Krijgsman en straks in Crailo. In Hilversum zouden 10.000 woningen moeten komen, wat kan Gooise Meren verder doen?

Uitgangspunt moet blijven dat onze kinderen een betaalbare koop- of huurwoning kunnen vinden in deze Regio, want op zich zijn er in Gooi en Vechtstreek voldoende locaties (bruikbare leegstaande gebouwen en verouderde industriegebieden, zelfs het Mediagebied ligt onder het vergrootglas). Maak kleinschalig bouwen in bestaande buurten mogelijk door lagere parkeernormen in te voeren dan de huidige. De grote veranderingen in autobezit naar duurzame vervoersmethoden maken dit mogelijk. Mobiliteitsproblematiek gaat vooraf aan elke bouwopgave.

Het doel van de woningmarkt is voor iedereen een passend huis, maar de betaalbaarheid van woningen voor starters staat voorop. Financiële woonlasten bij koop en huur moeten bestaan uit woning- én energielasten tezamen: het Woonlastenbeginsel. Doorstroming op de woningmarkt is essentieel, maar de praktijk is anders. Bestaande wijken moeten toegankelijk blijven voor alle groepen door een deel van deze sociale huurwoningen die vrijkomen te verhuren aan mensen met een middeninkomen. De noodzaak van een groter middensegment op de huurwoningmarkt wordt breed gesteund. In onze Regionale Woonvisie moet worden opgenomen dat bij nieuwbouw (huur en koop) 40% voor middeninkomens bestemd wordt, ten koste van de vrije sector.

Woningcorporaties moeten de belangrijke rol terugkrijgen in het verwezenlijken van ambities om meer woningen te bouwen én het betaalbaar houden van wonen. De mogelijkheden van corporaties tot investeren in de bouw kan door de opbrengst van de Verhuurdersheffing in te zetten als investeringsruimte; ook D66 wil de ‘beruchte’ Verhuurdersheffing afschaffen, zoals de Werkgroep Wonen heeft geamendeerd.

Door demografische veranderingen zal de vraag naar andere woonvormen toenemen. Het aantal huishoudens stijgt omdat er steeds meer alleenstaanden en kleinere gezinnen zullen zijn. Daarom moeten huizen worden gebouwd volgens het concept flexibel bouwen met flexibelere plattegronden. Een fundamentele omslag vanuit de overheid is een terugkeer naar het basisgebouw (casco). Bouwen in twee fasen – vergelijkbaar bij realisatie winkels en kantoren – moet uitgangspunt worden in regelgeving en besluitvorming, mits wordt voldaan aan prestaties rond warmte, energie, ventilatie, sanitair en koken. Bewoners kunnen dan zelf beslissen hoe zij hun woning willen inrichten en met welk tempo.

Lokaal maatwerk en experimenten met nieuwe vormen van ontwikkeling van woningen, zoals  Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO), eigen inzet van bewoners bij beheer van woningen (Right to Challenge) en nieuwe woonvormen (Tiny Houses?) verdienen ruimte. Biodiversiteit, klimaatadaptatie, klimaatdoelstellingen (Sustainable Development Goals), maar ook leefbaarheid, herkenbaarheid en nabijheid zijn hierbij de sleutelwoorden. Inspraak- en keuzemogelijkheden voor burgers passen in dit streefbeeld en verhogen de belevingswaarde in het eigen leefgebied, ook in onze Regio en Gooise Meren!